جدیدترین مطالب سلامت، تغذیه سالم، تناسب اندام و زیبایی را در صفحه اینستاگرام مجله گزنه دنبال کنید

استرس و اضطراب چه تفاوتی با هم دارند؟

شاید شما هم با دیدن عنوان مقاله این سوال به ذهنتان خطور کرده که مگر استرس و اضطراب تفاوتی با هم دارند؟ در پاسخ باید بگوییم که بله؛ اگرچه استرس و اضطراب هر دو در دسته‌ی افکار منفی کذایی قرار می‌گیرند، اما با یکدیگر متفاوت‌اند. در واقع پی‌بردن به تفاوت استرس و اضطراب، دقت زیادی می‌طلبد با ما در ادامه این مقاله از مجله گزنه همراه باشید تا تفاوت استرس و اضطراب را با هم بررسی کنیم.

استرس چه تفاوتی با اضطراب دارد؟

مرز باریکی بین استرس و اضطراب وجود دارد. استرس و اضطراب هر دو واکنش احساسی هستند، اما استرس معمولاً توسط یک محرک خارجی و بیرونی ایجاد می‌شود. این محرک می‌تواند کوتاه‌مدت باشد، مانند مهلت انجام یک کار یا دعوا با کسی که دوستش دارید. محرک مورد نظر همچنین می‌تواند بلندمدت باشد، مانند ناتوانی در کار کردن، تبعیض یا ابتلا به بیماری مزمن.

اما مشخصه اصلی اضطراب، نگرانی‌های مداوم و بیش از حد است که حتی با از بین رفتن عوامل استرس‌زا، باز هم این حس منفی برطرف نمی‌شود. پس به طور خلاصه می‌توان گفت اگر عامل ناخوشایند و استرس‌زا هنوز وجود دارد، شما دچار استرس هستید و هنگامی که عامل برطرف می‌شود ولی شما هنوز حال خوبی ندارید، دچار اضطراب هستید.

خلاصه بگوییم استرس به‌طورکلی، تجربه‌ای موقتی است، درحالی‌که اضطراب مسئله‌ای دائمی درباره‌ی سلامت روحی و روانی افراد است. اضطراب یکی از مشکلات بسیار رایجی است که سلامت روح و روان را متأثر می‌کند.

گاهی اوقات مرز میان استرس و اضطراب بسیار باریک می‌شود. یادتان باشد استرس می‌تواند محرکی برای ایجاد اضطراب باشد و اضطراب می‌تواند نشانه‌ای بیرونی از استرس حاد باشد. علائم مختلفی مانند تنش و ناراحتی در ماهیچه‌ها، افزایش ضربان قلب و بی‌خوابی ممکن است هنگام وقوع هر دوی این حالات نمود پیدا کند.

نشانه‌ها و علائم استرس و اضطراب

افرادی که تحت فشار استرس قرار دارند، این علائم روحی و جسمی را تجربه می‌کنند:

  • تحریک‌پذیری
  • خشم
  • خستگی
  • درد عضلانی
  • مشکلات گوارشی
  • مشکل در خوابیدن

اضطراب نیز منجر به مجموعه علائمی تقریباً مشابه استرس می‌شود، از جمله:

  • بی‌خوابی
  • مشکل در تمرکز کردن
  • خستگی
  • تنش عضلانی
  • تحریک‌پذیری

چرا تفاوت استرس و اضطراب مهم است؟

استرس زمانی پایان می‌یابد که مسئولیت یا واقعه‌ای استرس‌آور تمام می‌شود. اگر فقط دچار استرس هستید، برای رفع و حل آن باید منبع اصلی این استرس را پیدا کنید. یافتن عامل اصلی استرس و ناراحتی‌تان می تواند به شما در رفع مشکل‌تان کمک کند.

دیوید اشپیگل ( David Spiegle) استاد علوم‌رفتاری و روان‌پزشکی دانشگاه استنفورد است. او می‌گوید: «تفاوت کلیدی میان استرس و اضطراب، در احساس درماندگی است… آستین‌ها را بالا بزنید و با استرس‌ها مقابله کنید. این مبارزه از احساس درماندگی شما می‌کاهد.» استرس در بیشتر مواقع با اقدامی عملی رفع می‌شود، اما حل مشکل اضطراب نیازمند مشاوره، دارودرمانی و کمک‌گرفتن تخصصی در زمینه‌ی روان‌شناسی است.

حضور و بقایای اضطراب پس از رفع مسئله

استرس و اضطراب در زندگی همه وجود دارند. پس الکی مشکل را بزرگ نکنید. این مسئله هرگز تراژدی لاینحلی نیست. باید بدانید استرس بر اثر عاملی به‌وجود می‌آید که شما را تحت فشار قرار می‌دهد، و تداوم آن موجب وقوع اضطراب می‌شود. اضطراب حالتی ناخوشایند از احساسات است که علی‌رغم ازبین‌رفتن عامل استرس همچنان با شما می‌ماند. این نکته بسیار مهم است: استرس می‌تواند موجب وقوع اضطراب شود.

در پاسخ به این سؤال باید گفت موتور محرکه‌ی اضطراب قطعا استرس است. اما باید توجه داشته باشید: زمانی که اضطراب به‌شکلی مزمن و دائمی درمی‌آید، باید به‌طور خاص به درمان آن پرداخت و دیگر به‌عنوان نتیجه‌ی استرس به آن نگاه نکرد.

بیشترِ اطرافیان با دیدن مشکلات اضطراب و… در افراد سریعا نسخه‌ی سفر و مهمانی و گردش و… می‌پیچند. این اشتباه است. اضطراب مزمن و اساسی با این راهکارهای موقتی درمان نمی‌شود. وقتی استرس داریم، می‌دانیم که علت تشویش و ناراحتی‌مان چیست، اما در اضطراب آگاهی نسبت‌به علت این مشکل کم می‌شود و واکنش ناشی از آن، خود به مشکل اصلی بدل می‌گردد.

چگونه می‌توانیم استرس و اضطراب را کنترل کنیم؟

استرس و اضطراب خفیف هر دو به شیوه‌های درمانی و کنترلی یکسان، به خوبی پاسخ می‌دهند. فعالیت بدنی، رژیم غذایی مغذی و متنوع و بهداشت خواب (عادات صحیح خواب) نقطه شروع خوبی برای درمان هستند، اما راه‌های دیگری نیز برای درمان استرس و اضطراب وجود دارند.

وقتی استرس و اضطراب برای شما غیرقابل کنترل می‌شود، می‌توانید برای مقابله با آن روش‌هایی مبتنی بر شواهد علمی را امتحان کنید که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:

۱) سعی کنید عوامل استرس‌زا را از بین ببرید

اینکه شما سطح غیرقابل تحملی از استرس روانی را تجربه می‌کنید یا نه، به شدت شرایط موجود و همچنین به خودتان بستگی دارد. نحوه درک و تفکر شما درباره یک مشکل استرس‌زا نیز می‌تواند تأثیر زیادی بر واکنش شما بگذارد.

همیشه نمی‌توان از یک موقعیت استرس‌زا فرار کرد یا از مشکلی جلوگیری کرد؛ اما می‌توانید تلاش کنید تا میزان استرسی را که احساس می‌کنید کاهش دهید. در چنین شرایطی ارزیابی کنید که آیا می‌توانید موقعیتی که باعث استرس می‌شود را تغییر دهید یا خیر.

شاید با کنار گذاشتن بعضی از مسئولیت‌ها، تغییر استانداردها و معیارهایی که برای خود در نظر گرفته‌اید و یا درخواست کمک بتوانید استرس خود را کاهش دهید.

۲) از حمایت و کمک نزدیکان استفاده کنید

حمایت اجتماعی قوی می‌تواند مقاومت در برابر استرس را افزایش دهد. در شرایط سخت و استرس‌زا سعی کنید عاقلانه و راهبردی پیش بروید. برخی از دوستان یا اعضای خانواده ممکن است در گوش دادن و همدردی خوب باشند.

دیگران ممکن است در کمک عملی، مانند آوردن غذای خانگی یا یک ساعت مراقبت از فرزندتان، بهتر عمل کنند. حمایت کردن همچنین می‌تواند احساسات مثبت را افزایش داده و احساسات منفی را کاهش دهد.

فقط مطمئن شوید که روابط شما با نزدیکان و دوستانتان در تعادل باشد. به زبان ساده‌تر دوستی که همیشه به حمایت شما نیاز دارد اما خودش هیچ‌وقت در مواقع ضروری کمکی به شما نمی‌کند، ممکن است خود عاملی باشد که سطح استرس شما را افزایش می‌دهد.

۳) به دنبال تغذیه مناسب باشید

هنگام مواجهه با عوامل استرس‌زا، سیستم عصبی مرکزی بدن انسان آدرنالین و کورتیزول ترشح می‌کند که علاوه بر سایر تغییرات فیزیولوژیک، بر دستگاه گوارش نیز تأثیر می‌گذارد. استرس حاد می‌تواند اشتهای شما را از بین ببرد، اما ترشح هورمون کورتیزول در هنگام استرس مزمن می‌تواند باعث شود شما فقط هوس خوردن مواد چرب و شیرین کنید.

در خصوص تأثیر رژیم غذایی بر سلامت جسمی و روحی، تحقیقات علمی نشان می‌دهد که کورتیزول بالا همراه با مصرف زیاد قند ممکن است باعث رسوب چربی در اطراف اندام‌های داخلی ما شود. این چربی، چربی احشایی است که با بیماری‌های قلبی-عروقی و متابولیک ارتباط دارد.

اما رژیم غذایی سرشار از انواع مواد مغذی هم می‌تواند از سلامتی شما محافظت کند و هم انرژی جسمی بیشتری را برای مقابله با چالش‌ها فراهم سازد. برای داشتن یک رژیم غذایی مغذی نیازی نیست گیاه‌خوار شوید یا خودتان را وادار کنید که شیرینی یا بیسکویت مصرف نکنید، فقط استفاده از انواع زیادی از میوه‌ها و سبزی‌ها را در رژیم غذایی خود قرار دهید. به این نکته نیز دقت کنید که از استفاده از موادی مانند الکل برای کاهش استرس و اضطراب خود خودداری کنید، زیرا این مواد ریشه اصلی مشکل را حل نمی‌کنند و می‌توانند اثراتی جدی بر سلامتی شما داشته باشند.

۴) به عضلات خود استراحت دهید

با توجه به اینکه تنش ماهیچه‌ها از عوارض استرس و اضطراب است، این مسئله می‌تواند باعث ایجاد سردرد تنشی، کمردرد و خستگی عمومی شود. برای رفع این گرفتگی‌ها می‌توانید از حرکات کششی، ماساژ یا حمام آب گرم استفاده کنید.

شما همچنین می‌توانید سراغ آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی بروید. روشی که می‌تواند باعث کاهش اضطراب و بهبود سلامت کلی روان شود.

برای تمرین آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی، در یک حالت راحت قرار بگیرید و یک گروه عضلانی مانند ماهیچه‌های ساق پای خود را انتخاب کنید. (اکثر متخصصین این روش، توصیه می‌کنند از پایین تنه شروع کرده و به سمت بالا حرکت کنید.) نفس خود را نگه دارید و عضلات را برای ۵ تا ۱۰ ثانیه منقبض کنید، سپس هم‌زمان با بازدم، ماهیچه‌ها را به طور ناگهانی رها و شل کنید. به مدت ۱۰ ثانیه یا بیشتر در حالت ریلکس، شل و رها باشید و سپس عضلات دیگری را انتخاب و همین روند را تکرار کنید.

روش دیگر آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی، منفعل (بدون انقباض) است. این تکنیک شبیه به روش آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی است اما مرحله انقباض عضلات را ندارد. در عوض به سادگی در هر مرحله یک گروه عضلانی را در نظر گرفته و بر ریلکس کردن، رها و آرام‌سازی آن بخش از بدنتان تمرکز می‌کنید و به تدریج از پاها به سمت بالا می‌آیید تا در نهایت کل بدن ریلکس شود.

نکته: آرام‌سازی پیش‌رونده عضلانی منفل, علاوه بر اینکه روشی مطلوب برای رفع اضطراب و استرس است، تکنیک مؤثری برای به خواب رفتن نیز به شمار می‌رود. بعد از چند مرتبه تمرین این روش، تاثیر آن برای به خواب رفتن را خواهید دید.

۵) مدیتیشن کنید

تحقیقات زیادی نشان می‌دهند که مراقبه ذهن‌آگاهانه می‌تواند اضطراب و استرس روانی را کاهش دهد؛ حتی برنامه‌های کوتاه مدت مدیتیشن ذهن‌آگاهی نیز کارساز هستند.

برای مدیتیشن، مکان آرامی را انتخاب کنید، به مدت پنج دقیقه بنشینید و به آرامی نفس بکشید. سعی کنید بر زمان حال تمرکز کنید. اگر افکار نامربوط و آشفته‌ای ذهنتان را درگیر کرد، آن‌ها را ببینید و بپذیرید و سپس رها کنید. خودتان را به خاطر عدم تمرکز و ذهن آشفته‌تان قضاوت نکنید. به آرامی دوباره تمرکز کنید و توجه را به زمان حال برگردانید.

همچنین بخوانید: ۲۷ فایده اثبات شده یوگا برای سلامت جسم و روح

۶) مراقب خوابتان باشید

استرس و اضطراب روز بر خواب شب تأثیر می‌گذارد. خواب ناکافی می‌تواند باعث بدتر شدن اوضاع شده و بر ادراک و خلق و خوی شما تأثیر بگذارد. در مورد بهداشت خواب می‌توان گفت که سعی کنید یک روال خواب ثابت داشته باشید که باعث شود در زمان مشخص حتی قبل از خاموش شدن چراغ، خوابتان بگیرد. مدیتیشن و ریلکسیشن نیز می‌تواند به بی‌خوابی کمک کند.

از عادات صحیح خواب غافل نشوید و همچنین بدن خود را در طول روز حرکت دهید. محققان زیادی بنا بر نتایج تحقیقات خود توصیه می‌کنند که افراد، به ویژه میان‌سالان و افراد مسن، با فعالیت بدنی، خواب خود را بهبود بخشند.

۷) فعالیت بدنی داشته باشید

حرکات سریع بدنی در طی روز نه تنها می‌تواند خواب شبانه‌تان را بهتر کند، بلکه می‌تواند به طور مستقیم با استرس مقابله کند. یک مطالعه نشان می‌دهد استرس و اضطراب بزرگسالان شاغلی که در یک فعالیت بدنی متوسط مشارکت کرده‌اند نصف بزرگسالان شاغلی است که در این برنامه شرکت نکرده‌اند.

فعالیت بدنی همچنین ممکن است برخی از آثار منفی استرس، ازجمله تأثیر استرس بر سیستم ایمنی را از بین ببرد. اضافه کردن فعالیت بدنی به برنامه‌تان نباید هزینه‌بر یا پیچیده باشد؛ مثلاً یک پیاده‌روی ۳۰ دقیقه‌ای یا یک جلسه ورزش هوازی یا ایروبیک در اتاق نشیمن کفایت می‌کند.

۸) لحظاتی را در طبیعت سپری کنید

مطالعات انجام شده در چندین کشور نشان می‌دهد که طبیعت و فضای سبز خلق و خوی شما را بهتر می‌کند. حتی ویدئوهایی از طبیعت می‌تواند در مقایسه با فیلم‌هایی از مناظر شهری، روند بهبود استرس را تسریع کند. یک لحظه وقت گذاشتن برای تماشای طبیعت (حتی در یک پارک شلوغ شهری) می‌تواند ذهن شما را دوباره متمرکز و آرام کند.

۹) هیچ‌گاه در برنامه‌هایتان از فعالیت‌های تفریحی غافل نشوید

زمان‌هایی که زندگی طاقت‌فرسا و سخت می‌شود، مردم معمولاً اولین کاری که می‌کنند حذف فعالیت‌های تفریحی است؛ اما متوقف کردن این تفریح‌ها می‌تواند زیان‌آور باشد. حتی وقتی که زمانتان محدود است، دنبال فرصتی باشید که کاری برای خود انجام دهید، مانند خواندن یک رمان، هم‌خوانی کردن با آهنگ مورد علاقه‌تان یا نگاه کردن به سریال شاد یا کمدی مورد علاقه‌تان. شوخ‌طبعی و خندیدن می‌تواند هم برای سلامت روان و هم برای سلامت جسم مفید باشد.

۱۰) تفکرتان را تغییر دهید

یکی از روش‌های درمانی استرس و اضطراب که بیشترین پشتوانه علمی و تحقیقاتی را دارد، رفتاردرمانی شناختی یا CBT است. ریشه این رویکرد درمانی این است که افکار ما روی احساسات ما تأثیر می‌گذارند و این موضوع نیز باعث می‌شود رفتارهای ما هم تأثیر بپذیرند. تغییر دادن افکار درباره یک عامل استرس‌زا، می‌تواند به مدیریت کردن احساساتمان کمک کند و استرس و اضطراب ما را کاهش دهد.

نکته: اگر احساس می‌کنید در حال تصور کردن بدترین سناریوها هستید، فکرتان را متوقف کنید و به چیز دیگری فکر کنید. سعی کنید انتظارات واقع‌بینانه‌ای برای خود در نظر بگیرید. برای پذیرفتن شرایطی که خارج از کنترل شماست، تلاش کنید.

همچنین بخوانید: ۱۳ راهکار موثر برای کاهش استرس در چند دقیقه

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟

اگر نتوانستید استرس و اضطراب خود را به کمک این تکنیک‌های مدیریتی کنترل کنید، یا اگر احساس می‌کنید این استرس یا اضطراب بر عملکرد یا خلق و خوی روزانه شما تأثیر گذاشته است، بهتر است با یک متخصص بهداشت روان مشورت کنید. او می‌تواند به شما کمک کند تا بفهمید در حال تجربه کردن چه چیزی هستید و ابزارهای بیشتری برای مقابله با آن به شما ارائه کند. برای مثال یک روان‌شناس می‌تواند در تعیین اینکه آیا دارای اختلالات اضطرابی هستید یا نه به شما کمک کند.

حملات پانیک؛ نشانه‌ای از اضطراب

همان‌طور که بیشتر مردم تفاوت میان اضطراب و استرس را نمی‌دانند، این روزها از عبارت «حمله‌ی پانیک» نیز به‌اشتباه استفاده می‌کنند. درواقع هر نوع شوک و وحشت ناگهانی به‌معنای پانیک نیست. حمله‌ی پانیک، به‌معنای هجوم ناگهانی نگرانی و ترس بسیار شدید است.

علائم حملات پانیک معمولا به‌شکل عرق‌کردن، لرزش، افزایش ضربان قلب، حالت تهوع، درد در قفسه‌ی سینه، احساس خفگی، سردی و بی‌حسی در دست‌ها و صورت نمود می‌یابد. حملات پانیک عموما ناگهانی رخ می‌دهند و معمولا بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه به‌طول می‌انجامند. برخی نشانه‌های بیرونی آن در حدود ۱ ساعت نیز ممکن است طول بکشند.

بیشترِ افراد پس از پشت‌سرگذاشتن این حملات برای اولین‌بار، به اورژانس مراجعه می‌کنند و این حالات را به حساب مشکلات جسمی شدیدی چون حمله‌ی قلبی و… می‌گذارند. پس همان‌طور که می بینید، حملات پانیک بسیار جدی‌تر از شوک و ناراحتی‌های کوچکی هستند که مثلا امروز سر کار تجربه کرده‌اید. حملات پانیک نتیجه‌ی اضطراب مزمن‌اند و باید تفاوت آنها را با مفهوم عام آن به‌خوبی دانست.

اگر تاکنون حملات پانیک را از سر گذرانده باشید، باید بدانید که این نشانه‌ای از اضطراب است و باید برای درمان و رفع آن کمک تخصصی دریافت کنید. برای حل این مشکل نمی‌توانید به‌تنهایی اقدام کنید. از کسی کمک بگیرید که به او اعتماد دارید. با او صحبت کنید.

این کار باعث می‌شود احساس بهتری پیدا کنید. برای رفع مشکلات روحی و روانی باید قاطعانه تصمیم بگیرید، آستین‌ها را بالا بزنید و با تکیه بر نیرویی قوی از درون، درصدد رفع آن برآیید.

دوری و اجتناب دائم از استرس‌ها و اضطراب‌ها در این کره‌ی خاکی غیرممکن است، اما شما مخلوقی توانا هستید که با اعتمادبه‌نفس و اراده قطعا و حتما می‌توانید دردها و مشکلات را به‌زانو دربیاورید.

همچنین بخوانید: ۸ نشانه مهم استرس و اضطراب که شاید ندانید!

سخن پایانی

اکثر مردم در برهه‌ای از زندگی خود استرس و اضطراب را تجربه می‌کنند. بسته به میزان شدت، این استرس و اضطراب می‌تواند به کیفیت زندگی فرد آسیب وارد کند. مشخص کردن اینکه شما کدام یک از این حالات را تجربه می‌کنید برای پیدا کردن یک روش درمانی مؤثر و داشتن احساسی بهتر بسیار مهم است.

راه‌های مفید و سالم برای مقابله با عوامل استرس‌زای زندگی که ما در مورد آن‌ها صحبت کردیم، به عنوان یک روش واقعاً موثر ممکن است در نگاه اول، کمی بیش از اندازه آسان و ساده به نظر برسند، اما همه این روش‌های به ظاهر ساده با شواهد علمی قوی تایید شده‌اند. پس اگر حداقل یک بار آن‌ها را امتحان کنید، پشیمان نخواهید شد.

همچنین بخوانید: ۲۰ خوراکی عالی برای از بین بردن استرس و اضطراب

به اشتراک بگذارید : 

محتوای مقالات سلامتی و درمان بیماری ها صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما بوده و به منزله تجویز پزشکی نیست.

*کپی برداری بدون ذکر نام و لینک فعال به مجله گزنه مجاز نیست.

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

پربازدیدترین مقالات