جدیدترین مطالب سلامت، تغذیه سالم، تناسب اندام و زیبایی را در صفحه اینستاگرام مجله گزنه دنبال کنید

۱۷ بیماری چاق کننده که باعث افزایش وزن می شوند

برخی از بیماری‌ ها و اختلالات در بدن چاق‌ کننده هستند و باعث افزایش توده چربی می‌شوند. اما کدام بیماری ها چاق کننده هستند؟ چگونه می‌توان این دسته از بیماری‌ها را تشخیص داد؟ آیا راهی برای درمان آنها و رسیدن به تناسب‌اندام وجود دارد؟ در این مطلب از مجله گزنه، پاسخ این سؤالات را عنوان می کنیم. با ما همراه باشید.

چاقی و علل اصلی اضافه وزن

چاقی یک مشکل پیچیده است که در نتیجه تجمع توده چربی در بدن ایجاد می‌شود. این بیماری فقط از نظر ظاهری نگران‌کننده نیست؛ بلکه می‌تواند باعث بروز بیماری‌های مختلف از جمله بیماری قلبی، دیابت، فشارخون بالا و حتی برخی از سرطان‌ها شود. دلایل زیادی برای چاقی وجود دارد که پزشک باید تمامی این موارد را به‌دقت بررسی کند.

در بسیاری از مواقع علت چاقی عوامل ارثی، فیزیولوژیکی و محیطی است. امروزه رژیم‌های غذایی ناسالم از دلایل اصلی چاقی افراد هستند. تغذیه سالم بسیاری از مشکلات مربوط به اضافه وزن را بهبود می‌بخشد. تغذیه سالم شامل خوردن مواد غذایی مفید از گروه‌‌های مختلف غذایی است که باید در مقدار و زمان خوردن هرکدام از مواد غذایی به اصول تغذیه دقت داشت.

اما همیشه دلیل اضافه‌وزن رژیم غذایی و فعالیت‌های بدنی نیست. گاهی یک علت پزشکی یا بیماری زمینه‌ای باعث بروز این مشکل می‌شود. حتی برخی داروها دارای عوارض سنگینی هستند که با ایجاد تغییراتی در بدن به اضافه وزن کمک می‌کنند.

بیماری های زمینه ای چاقی چیست؟

شناخت بیماری‌هایی که ما را چاق یا لاغر می‌کنند ممکن است دسترسی ما را به تناسب‌اندام و در نهایت زندگی بهتر راحت‌تر کند. علل چاقی و لاغری بسیار گسترده است. اگرچه تأثیرات ژنتیکی، رفتاری، متابولیکی و هورمونی بر وزن بدن وجود دارد، اما چاقی هنگامی اتفاق می‌افتد که فرد کالری بیشتری از آنچه در فعالیت‌های روزانه و ورزش سوزانده می‌شود (به‌صورت طولانی‌مدت) دریافت کند. با گذشت زمان، این کالری‌های اضافی جمع می‌شوند و باعث افزایش وزن می‌شوند. در واقع بیماری‌ های زمینه ای چاقی یکی از علل اضافه‌وزن هستند.

اما چاقی همیشه فقط مربوط به کالری دریافتی یا داشتن یک زندگی کم تحرک نیست. درحالی‌که اینها واقعا دلایل چاقی هستند، اما برخی از دلایل دیگر هم برای چاقی غیرقابل کنترل وجود دارد.

گاها علت چاقی مربوط به بیماری‌های زمینه‌ای است که منجر به اختلال در متابولیسم بدن و چاقی می‌شوند.

عوارض برخی از بیمار‌ی‌ها، چاقی و اضافه‌وزن است و در صورت عدم درمان ممکن است وضعیت خطرناکی را ایجاد کنند. اگر با وجود رعایت رژیم غذایی و انجام فعالیت‌های ورزشی روزانه بازهم اضافه وزن دارید و هر ماه مقداری به وزن شما اضافه می‌شود، احتمال دارد منبع مشکل، بیماری های چاقی باشد. در ادامه مشکلات و بیماری های مرتبط با چاقی را عنوان و علائم آنها را بررسی می‌کنیم.

بیماری های چاق کننده

۱. ژنتیک

ژن‌هایی که از والدین خود به ارث می‌برید ممکن است بر میزان چربی بدن و محل توزیع آن چربی تأثیر بگذارد و از علل چاقی و لاغری حساب شوند.

ژنتیک همچنین ممکن است در میزان کارایی بدن شما برای تبدیل غذا به انرژی، تنظیم میزان اشتهای بدن و سوزاندن کالری بدن در هنگام ورزش نقش داشته باشد.

۲. پیری

با افزایش سن، تغییرات هورمونی و سبک زندگی کم‌فعالیت، خطر چاقی را افزایش می‌دهد. علاوه‌براین با افزایش سن، میزان عضله در بدن کاهش می‌یابد. به‌طورکلی، توده عضلانی پایین منجر به کاهش متابولیسم می‌شود.

اگر به‌طور آگاهانه چیزهایی را که می‌خورید کنترل نکنید و با افزایش سن از نظر جسمی تحرک کمتری داشته باشید، احتمالا اضافه وزن پیدا می‌کنید.

۳. خواب ناکافی

کم خوابی یا زیاد خوابیدن می‌تواند باعث تغییر در هورمون‌هایی شود که اشتها را افزایش می‌دهند. همچنین ممکن است هوس غذاهای پرکالری و کربوهیدرات کنید که می‌توانند در افزایش وزن نقش داشته باشند.

علاوه بر رژیم غذایی و سبک زندگی ناسالم، گاها برخی بیماری‌ها و عوامل ژنتیکی هم ممکن است علت اصلی چاقی باشند.

همچنین بخوانید: ۲۲ نوشیدنی و دمنوش خواب آور قوی برای درمان بی خوابی

۴. بارداری

افزایش وزن یکی از عوارض معمول بارداری است. از دست‌ دادن وزن بعد از تولد کودک دشوار است. این افزایش وزن ممکن است به پیشرفت چاقی در زنان کمک کند. تغذیه با شیر مادر ممکن است بهترین گزینه برای کاهش وزن به‌دست‌آمده در دوران بارداری باشد.

۵. یائسگی

یائسگی، یک مرحله از زندگی خانم‌ها است و کسب چند کیلوگرم وزن در این دوره شایع می‌باشد.

اختلال خواب، گرگرفتگی و تعریق شبانه نیز از عوارض دیگر این دوران محسوب می‌شوند که می‌توانند در کنار عدم تعادل هورمونی، به دلیل کاهش فعالیت بدنی موجب چاقی شوند.

همچنین بخوانید: آشنایی با علل و نشانه های یائسگی زودرس در خانم ها

۶. کم‌کاری تیروئید

زمانی که غده تیروئید دچار اختلال می‌شود و تولید هورمون‌های تیروئید کاهش پیدا می‌کند، شخص دچار بیماری کم‌کاری تیروئید می‌شود. تیروئید غده‌ای کوچک و پروانه‌ای شکل است که جلوی گردن قرار دارد. تیروئید با ترشح هورمون‌ها به بدن کمک می‌کند تا انرژی را تنظیم و مصرف کند.

اولین علائم مربوط به کم‌کاری تیروئید اضافه وزن و خستگی است. این دو علامت در صورت سالم‌بودن تیروئید با افزایش سن هم ایجاد می‌شوند.

اما اگر به‌مرور علائم زیر خود را نشان دادند، باید سریعا به متخصص غدد مراجعه کنید تا اختلالات تیروئید مورد بررسی قرار بگیرد:

  • خستگی و ضعف عضلانی
  • چاقی
  • صورت پف‌کرده
  • افسردگی
  • یبوست
  • احساس سرما
  • کاهش تعریق
  • ضربان قلب کند
  • کلسترول خون بالا
  • پوست و موی خشک
  • حافظه ضعیف
  • مشکلات قاعدگی و باروری
  • سفتی عضلات، درد و حساسیت
  • درد و سفتی در مفاصل
  • گرفتگی صدا

تیروئید کم کار باعث کاهش متابولیسم بدن و مشکلات دیگری می‌شود که یکی از عوارض آن اضافه وزن است.

پزشک ابتدا با معاینه فیزیکی خشکی پوست، تورم گردن و ضربان قلب را بررسی می‌کند. برای تشخیص دقیق بیماری آزمایش خون توصیه می‌شود. این تست شامل آزمایش تیروئید (TSH) و آزمایش سطح تیروکسین (T4) است.

این بیماری درمان قطعی ندارد و با تجویز دارو می‌توان علائم آن را کاهش داد. یکی از بهترین داروها برای کنترل کم‌کاری تیروئید داروی لووتیروکسین است

۷. ترک سیگار

ترک سیگار اغلب با افزایش وزن همراه است و برای برخی از افراد می‌تواند منجر به افزایش وزن کافی برای ایجاد چاقی شود. اغلب این اتفاق به این دلیل می‌افتد که مردم برای کنار‌آمدن با ترک سیگار از غذا استفاده می‌کنند.

بااین‌حال ترک سیگار مزیت بیشتری برای سلامتی شما نسبت به استعمال سیگار دارد و پزشک می‌تواند به شما در جلوگیری از افزایش وزن پس از ترک سیگار کمک کند.

۸. سندروم کوشینگ

سندروم کوشینگ یا هیپرکورتیزولیسم به‌دلیل افزایش غیرطبیعی هورمون کورتیزول ایجاد می‌شود. این اختلال یکی از بیماری های مرتبط با چاقی است.

اگر اضافه‌وزن همراه با علائم زیر ایجاد شود، احتمال ابتلا به سندروم کوشینگ بالا است:

  • رسوبات چربی در صورت، قسمت میانی بدن و بالای کمر
  • نازک‌شدن پوست و ایجاد کبودی
  • آسیب‌های پوستی که دیر بهبود پیدا می‌کنند.
  • آکنه
  • خستگی
  • ضعف عضلانی

گاهی هم علائم زیر در بیماری سندروم کوشینگ ایجاد می‌شوند:

  • قند خون بالا
  • افزایش تشنگی
  • افزایش ادرار
  • پوکی‌استخوان
  • فشارخون بالا
  • سردرد
  • نوسانات خلقی
  • اضطراب
  • تحریک‌پذیری
  • افسردگی
  • عفونت

در صورت وجود علائم این بیماری پزشک برای بررسی سطح هورمون کورتیزول آزمایش خون تجویز می‌کند.

متخصص برای مدیریت سطح کورتیزول داروهایی تجویز می‌کند. برخی داروهای تولید کورتیزول در غدد فوق‌کلیوی را کاهش داده و برخی تولید آن را در غده هیپوفیز کم می‌کند. دسته دیگری از داروها هم اثر کورتیزول بر بافت‌ها را کاهش می‌دهند.

۹. افسردگی یک بیماری چاق کننده

احساس ناراحتی در زندگی کاملا طبیعی است. اما اگر این احساس از بین نمی‌رود و ادامه‌دار است، احتمال افسردگی وجود دارد. گاهی افسردگی به‌قدری شدید است که فعالیت‌های روزانه را با مشکل روبرو می‌کند. این بیماران دچار خلق‌وخوی غمگین می‌شوند و فعالیت‌های لذت‌بخش برای این افراد جذابیت خود را از دست می‌دهند.

علائم این بیماری عبارت‌اند از:

  • خستگی و کاهش انرژی
  • بی‌خوابی (بیدارشدن در صبح زود)
  • خواب زیاد
  • سردرد
  • گرفتگی عضلات

گاهی افرادی که دچار افسردگی هستند، پرخوری می‌کنند. خوردن غذای زیاد در کنار احساس خستگی و عدم تحرک می‌تواند منجر به اضافه‌وزن شود.

هنوز برای تشخیص افسردگی آزمایش خاصی وجود ندارد. اما پزشک با بررسی علائم، سوابق پزشکی و داروهای مصرفی می‌تواند بیماری را تشخیص دهد. گاهی برخی بیماری‌های زمینه‌ای یا داروها باعث افسردگی می‌شوند.

درمان با توجه‌ به خفیف یا شدیدبودن افسردگی تعیین می‌شود. بخشی از درمان مربوط به گفتاردرمانی است. ممکن است پزشک داروهای افسردگی هم تجویز کند.

همچنین بخوانید: درمان افسردگی با ۳ روش جدید و عجیب !

۱۰. پرخوری ناشی از بیماری های روانی

در برخی افراد احساسات مختلف می‌تواند روی عادات غذایی تأثیر داشته باشد. در این افراد احساساتی مانند غم، بی‌حوصلگی، استرس یا عصبانیت باعث پرخوری می‌شود که آن را به‌عنوان پرخوری عصبی می‌شناسیم.

حدود ۳۰% از افرادی که به دنبال روش‌های کاهش وزن هستند، با چنین مشکلاتی روبرو هستند و در شرایط احساسی مختلف پرخوری می‌کنند.

برخی افراد وقتی با احساساتی مانند غم، استرس، اضطراب و غیره مواجه می‌شوند دچار پرخوری و در نتیجه چاقی می‌شوند.

برای کنترل پرخوری ناشی از بیماری‌های روانی باید عادات غذایی خود را تغییر دهید. در کنار تغییر این رفتارها می‌توان با کمک روان‌شناس روش‌های کنترل استرس یا عصبانیت را تمرین کرد.

۱۱. مقاومت به انسولین

مقاومت به انسولین زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های ماهیچه‌ها، چربی و کبد به‌خوبی به انسولین پاسخ ندهند. در این شرایط بدن نمی‌توان از گلوکز برای تأمین انرژی استفاده کند.

در نتیجه پانکراس انسولین بیشتری تولید می‌کند و سطح قند خون بالا می‌رود. این اختلال باعث بروز مشکلاتی از جمله چاقی، فشارخون بالا، کلسترول بالا و دیابت نوع ۲ می‌شود.

برای تشخیص بیماری ابتدا وزن و فشارخون اندازه‌گیری می‌شود. سپس آزمایش خون شامل تست قند خون، تست تحمل گلوکز خوراکی و آزمایش هموگلوبین انجام می‌شود.

برای درمان و مدیریت این اختلال باید ورزش، تناسب‌اندام و رژیم غذایی سالم را در برنامه خود قرار دهید. گاهی پزشک داروی متفورمین را برای کنترل قند خون تجویز می‌کند.

۱۲. سندروم پرادر ویلی

این بیماری یک اختلال ژنتیکی است که مشکلات جسمی و ذهنی ایجاد می‌کند. یکی از ویژگی‌های اصلی آن احساس گرسنگی مداوم است. این افراد دائما غذا می‌خورند و احساس سیری نمی‌کنند. بسیاری از عوارض این بیماری به دلیل چاقی ایجاد می‌شوند.

علائم سندروم پرادر ویلی در نوزادان عبارت‌اند از:

  • توان عضلانی ضعیف
  • ایجاد تغییرات خاص در صورت
  • رفلکس مکیدن ضعیف
  • پاسخگویی ضعیف
  • عدم رشد اندام تناسلی

علائم این بیماری از کودکی تا بزرگسالی عبارت‌اند از:

  • میل به غذا و افزایش وزن
  • رشد ناکافی و عدم بلوغ اندام‌های جنسی
  • رشد فیزیکی ضعیف
  • ناتوانی ذهنی خفیف تا متوسط
  • تأخیر در رشد حرکتی
  • مشکلات گفتاری و رفتاری
  • اختلالات خواب

پزشک با توجه‌ به علائم بیماری را تشخیص می‌دهد. برای تشخیص دقیق‌تر آزمایش خون انجام می‌شود. این آزمایش ژنتیکی است و ناهنجاری‌های کروموزومی را شناسایی می‌کند.

اگر با وجود رعایت رژیم غذایی و سبک زندگی سالم، دچار اضافه وزن و چاقی شده‌اید، در قدم اول باید به یک متخصص تغذیه مراجعه کنید. متخصص تغذیه بعد از تشخیص اولیه علت مشکل چاقی، شما را به متخصص مربوطه ارجاع خواهد داد.

تغذیه این بیماران باید مناسب باشد. برای درمان این سندروم از روش‌های درمانی هورمون رشد انسانی استفاده می‌شود. هورمون‌های جنسی با دارو درمان می‌شوند و وزن باید مدیریت شود.

۱۳. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک

یکی دیگر از بیماری‌های چاق کننده، سندروم تخمدان پلی‌کیستیک است. این بیماری روی سطح هورمون‌های جنسی زنان تأثیر می‌گذارد. در این بیماران هورمون‌های مردانه بیش‌از‌حد طبیعی تولید می‌شوند. عدم تعادل هورمونی باعث می‌شود، بارداری با مشکلاتی روبرو شود. این بیماری باعث رشد مو در صورت و بدن و ریزش موهای سر می‌شود.

یکی از علائم اصلی این بیماری چاقی و اضافه‌ وزن است.

اگر این علامت با نشانه‌های زیر همراه بود، باید برای تشخیص تخمدان پلی‌کیستیک به پزشک مراجعه کنید:

  • پریودهای نامنظم
  • خونریزی شدید
  • رشد موی زائد
  • آکنه
  • طاسی با الگوی مردانه
  • لکه‌های تیره روی پوست
  • سردرد

ابتدا علائم بیماری بررسی شده و در صورت نیاز معاینه واژینال انجام می‌شود. سطح غیرطبیعی هورمون‌های مردانه با آزمایش خون بررسی می‌شود. در آزمایش خون باید سطح کلسترول، انسولین و تری گلیسیرید اندازه‌گیری شود. مرحله بعدی در تشخیص انجام سونوگرافی است.

معمولا مهم‌ترین بخش درمان کاهش وزن، رعایت رژیم و انجام ورزش است. داروهایی مانند قرص‌های ضدبارداری هم به تنظیم چرخه قاعدگی و درمان علائمی مثل آکنه کمک می‌کنند.

۱۴. رشد بیش از حد باکتری

با‌کتری‌های روه به هضم غذا کمک می‌کنند، اما هنگامی که عدم تعادل باکتریایی وجود داشته باشد مشکلاتی در رشد بیش از اندازه باکتری کوچک روده (SIBO) پدیدار می‌شود و ممکن است در ادامه مشکلاتی همانند نفخ، گاز، اسهال یا یبوست و افزایش وزن را تجربه کنید.

۱۵. آرتروز

شایع‌ترین بیماری مزمن مربوط به مفاصل آرتروز است. مفصل قسمتی است که دو استخوان به هم می‌رسند. این ناحیه با غضروف محافظت می‌شود. زمانی‌که غضروف آسیب می‌بیند، استخوان‌ها به هم ساییده شده و باعث درد و ایجاد سفتی می‌شود.

این عارضه بیشتر در دست‌ها، انگشتان، شانه، ستون فقرات، باسن و زانو به وجود می‌آید. آرتروز ازاین‌جهت که توانایی انجام بسیاری از فعالیت‌ها را با مشکل روبرو می‌کند و باعث کاهش تحرک می‌شود، به‌مرورزمان به چاقی و اضافه‌وزن کمک می‌کند.

علائم اصلی آرتروز عبارت‌اند از:

  • درد مفاصل
  • سفتی مفاصل
  • از دست‌ دادن انعطاف‌پذیری و کاهش دامنه حرکتی
  • حساسیت و ناراحتی در قسمت آسیب‌دیده
  • التهاب
  • ایجاد صدا هنگام حرکت‌دادن مفاصل
  • ایجاد توده‌های اضافی استخوان

اگر با وجود داشتن سبک زندگی سالم و رعایت رژیم غذایی، دچار اضافه وزن هستید بهتر است برای تشخیص علت اصلی مشکل به متخصص تغذیه مراجعه کنید.

مهمترین درمان تغییر شیوه زندگی و درمان‌های خانگی است. برای کاهش علائم مسکن‌های خوراکی یا موضعی تجویز می‌شود. برای کاهش تورم ممکن است پزشک داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی تجویز کند.

همچنین بخوانید: آرتروز گردن: علل، علائم، عوارض و راههای درمان

۱۶. نارسایی احتقانی قلب

این بیماری زمانی رُخ می‌دهد که قلب شما به اندازه کافی خون را پمپ نمی‌کند. افزایش وزن‌های یکدفعه بر اثر پرخوری ۱ تا ۲ کیلو در روز یا ۳ کیلو در هفته این بیماری را تشدید می‌کند.

این مشکل می‌تواند باعث فشار در پا‌ها و مچ پا بیشتر شود، ضربان بالا برود و تنفس سخت در کنار فشار خون بالا و از دست دادن حافظه و چیزی شبیه به سردرگمی اتفاق بیفتد. بروز چنین حالاتی فوق العاده خطرناک است که باید سریعا به پزشک مراجعه شود.

۱۷. مصرف دارو‌های استروئیدی

پزشک این دارو‌ها را دارو‌های کورتیکواستروئید می‌نامد. این دارو‌ها برای درمان آسم، برخی انواع آرتریت و سایر بیماری‌ها تجویز می‌شود. هر چه میزان بیشتر و دوره طولانی تری از این دارو‌ها مصرف کنید، احتمال بیشتر گرسنه شدن شما وجود دارد.

این دارو‌ها منجر به پرخوری و افزایش وزن می‌شوند. در مورد بهترین روش برای مدیریت عوارض دارو‌های استروئیدی با پزشک مشورت کنید.

مصرف دارو‌های رایج

برخی دارو‌ها ممکن است شما را گرسنه کنند، برخی دیگر کالری سوزی بدن شما را آهسته کرده و یا طریقه جذب مواد مغذی را در بدن تغییر می‌دهند. دانشمندان در مورد علت افزایش وزن بر اثر مصرف برخی دارو‌ها مطمئن نیستند.

با این حال رایج‌ترین دارو‌هایی که باعث افزایش وزن می‌شوند، عبارتند از:

قرص‌های ضد بارداری
دارو‌های روانپریشی
دارو‌های ضدافسردگی
دارو‌های تشنج
مسدودکننده‌های بتا (برای فشار خون بالا)

همچنین بخوانید: کمبود کدام ویتامین ها باعث چاقی می شود ؟

به اشتراک بگذارید : 

محتوای مقالات سلامتی و درمان بیماری ها صرفا برای افزایش اطلاعات عمومی شما بوده و به منزله تجویز پزشکی نیست.

*کپی برداری بدون ذکر نام و لینک فعال به مجله گزنه مجاز نیست.

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پربازدیدترین مقالات